Προσοχή στον κορωνοϊό του διαδικτύου (internet)


Ένα μέτρο, που σταματάει την εξάπλωση του κορωνοϊού (covid-19) είναι η απομάκρυνσή μας από φίλους, συνεργάτες και συγγενείς. Ευτυχώς, η συνδεδεμένη παγκόσμια κοινότητα μας επιτρέπει να εργαζόμαστε και να συναντούμε τους ανθρώπους, που θέλουμε, σε ένα εικονικό περιβάλλον. Όμως, η τεράστια αύξηση των διαδικτυακών επικοινωνιών επιβάλλει και την προστασία της «υγιεινής» του διαδικτύου, ώστε να μην «κολλήσει και αυτό κορωνοϊό». Πολλοί φορείς, όπως η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC), η Ομοσπονδιακή Αστυνομία των Η.Π.Α. (FBI), Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κ.λπ. έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις, προς τους χρήστες του διαδικτύου.

Ειδικοί του διαδικτύου δηλώνουν ότι οι διαδικτυακές απάτες, μέσω ηλεκτρονικών μηνυμάτων (e-mail), που έχουν θέμα τον κορωνοϊό είναι οι χειρότερες και περισσότερες, που έχουν δει τα τελευταία δέκα χρόνια. Οι εγκληματίες του διαδικτύου έχουν βάλει στόχο μεμονωμένους καταναλωτές, αλλά και τη βιομηχανία (μεταφορές, κατασκευή προϊόντων, ξενοδοχεία, υπηρεσίες υγείας, ασφαλιστικές κ.λπ.).

Ηλεκτρονικά μηνύματα, που είναι στην πραγματικότητα «ηλεκτρονικό ψάρεμα» (phishing), δηλαδή αυτός που μας στέλνει το e-mail, προσποιείται ότι είναι ένας αποστολέας που μπορούμε να εμπιστευτούμε (π.χ. η τράπεζά μας, μια γνωστή ΜΚΟ, η κυβέρνηση της χώρας μας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κ.λπ.) και ζητάει να του αποκαλύψουμε κάποια προσωπικά μας δεδομένα (π.χ. τραπεζικοί λογαριασμοί, κωδικοί pin, κ.λπ.). Τα ηλεκτρονικά μηνύματα phishing, που εντοπίστηκαν, είναι γραμμένα, στα αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ιαπωνικά, τουρκικά, ελληνικά και σε πολλές άλλες γλώσσες.

Ας δούμε μερικά παραδείγματα:
Υποτιθέμενος γιατρός ισχυρίζεται ότι διαθέτει λεπτομέρειες, για το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού, που έχει αναπτυχθεί από την Κίνα και το Ηνωμένο Βασίλειο. Όσοι ανοίξουν το συνημμένο έγγραφο θα οδηγηθούν σε μια «ψεύτικη» ιστοσελίδα, που είναι σχεδιασμένη να συλλέγει κωδικούς. Η εταιρία ασφάλειας διαδικτύου «Proofpoint» ανακάλυψε ότι 200.000 τέτοια e-mails είχαν σταλεί ταυτόχρονα σε πελάτες της. Η εταιρία αναφέρει ότι τα συγκεκριμένα e-mail χρησιμοποιούν το φόβο, για να πείσουν τους αποδέκτες να κάνουν «κλικ» στο συνημμένο.
Υποτιθέμενη κρατική υπηρεσία οικονομικών αποστέλλει e-mail για επιστροφή φόρου. Εάν ο αποδέκτης πατήσει το σύνδεσμο που περιέχεται στο e-mail θα οδηγηθεί, σε ψεύτικη κυβερνητική ιστοσελίδα, όπου του ζητούν να στείλει όλες τις οικονομικές και φορολογικές του πληροφορίες.
Χάκερς υποδύονται τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και ζητούν από τους αποδέκτες να ανοίξουν ένα συνημμένο έγγραφο, για να πληροφορηθούν πώς θα εμποδίσουν τη διάδοση του κορωνοϊού. Όμως το έγγραφο δεν περιέχει τέτοιες συμβουλές, αλλά ένα κακόβουλο λογισμικό, που μολύνει τους υπολογιστές μας.
Χάκερς που υποδύονται τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Λοιμώξεων ζητούν από τους αποδέκτες να πατήσουν ένα σύνδεσμο, για να λάβουν τις τελευταίες πληροφορίες, για τον ιό. Συνήθως οι τίτλοι είναι πολύ ελκυστικοί όπως: » Ο κορωνοϊός μεταδίδεται με τον αέρα.» Ο σύνδεσμος, όμως, οδηγεί, σε μια ψεύτικη ιστοσελίδα της microsoft, όπου ζητείται η διεύθυνση e-mail μας και ο κωδικός πρόσβασης. Αφού τα δώσουμε, οδηγούμαστε, στην πραγματική ιστοσελίδα του Κέντρου, ώστε να πιστέψουμε ότι η προηγούμενη σελίδα ήταν αυθεντική.
E-mail ισχυρίζεται ότι έχει αποστολέα γνωστή εταιρία λογισμικού, για την ασφάλεια του υπολογιστή μας. Στο μήνυμα, η εταιρία μας ζητά να στείλουμε χρήματα, ως δωρεά, για να βοηθήσουμε την έρευνα και την ανάπτυξη του εμβολίου, για τον κορωνοϊό.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Σκεφτόμαστε, πριν κάνουμε «κλικ». Εάν κάτι δε μας φαίνεται σωστό, ή λογικό, σε ένα e-mail το διαγράφουμε, χωρίς να το ανοίξουμε.
Ελέγχουμε το σύνδεσμο. Ας ελέγξουμε καλά, χωρίς να πιστεύουμε ότι εφόσον αρχίζει μια διεύθυνση e-mail με «https» είναι ασφαλής. Και οι απατεώνες το χρησιμοποιούν. Πριν το ανοίξουμε, κουνάμε το ποντίκι μας, πάνω από το σύνδεσμο. Αυτή η κίνηση θα μας αποκαλύψει τη διεύθυνση του αποστολέα. Ελέγχουμε το τελευταίο τμήμα, για να ανακαλύψουμε τη χώρα προέλευσης όπως για παράδειγμα: «.gr» σημαίνει Ελλάδα, «.ru» σημαίνει Ρωσία, «.br» σημαίνει Βραζιλία. Επίσης, τα ορθογραφικά λάθη μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε εάν μια διεύθυνση αποστολέα είναι ψεύτικη. Εάν για παράδειγμα η διεύθυνση είναι corronaviruss.com είναι προτιμότερο να διαγράψουμε το e-mail.
Δεν ανοίγουμε συνημμένα. Μπορεί να περιέχουν κακόβουλο λογισμικό. Και φυσικά δεν γράφουμε, ποτέ, εμπιστευτικές πληροφορίες, σε κάποια φόρμα, που είναι συνημμένη σε e-mail.
Διαφυλάσσουμε τις οικονομικές μας πληροφορίες. Προσέχουμε τα e-mail που ζητούν αριθμούς τραπεζικών μας λογαριασμών, αριθμούς πιστωτικών καρτών, στοιχεία ηλεκτρονικών μας συναλλαγών κ.λπ. Η πραγματική τράπεζά μας, δε θα μας ζητήσει, ποτέ, τέτοιες πληροφορίες μέσω e-mail.
Ενεργοποιούμε τις αυτόματες ενημερώσεις. Αυτό ισχύει και για το κινητό μας τηλέφωνο, και για τον υπολογιστή μας, και για το τάμπλετ μας. Επικαιροποιημένα λογισμικά κατά των ιών (antivirus), προστασίας των προσωπικών δεδομένων, κατά των στοχευμένων διαφημίσεών κ.λπ. μπορούν να μας βοηθήσουν, σημαντικά, στην αντιμετώπιση του κακόβουλου λογισμικού.
Χρησιμοποιούμε εργαλεία για την ασφάλειά μας. Πρέπει να εγκαταστήσουμε ένα πρόγραμμα antivirus, στη συσκευή μας και να το διατηρούμε ενημερωμένο. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, επίσης, ένα εργαλείο αξιολόγησης ιστοσελίδων, που το προσφέρουν πολλές εταιρίες λογισμικού antivirus, το οποίο μας προειδοποιεί, όταν προσπαθούμε να μπούμε σε μη ασφαλείς ιστοσελίδες.
Κρατάμε, συχνά, αντίγραφα ασφαλείας. Όλα τα σημαντικά αρχεία μας πρέπει να τα προφυλάξουμε σε αντίγραφα ασφαλείας, τακτικά. Ποτέ δεν ξέρουμε πότε θα συμβεί κάτι ξαφνικό και απρόσμενο και θα χάσουμε τα αρχεία μας.
Κλειδώνουμε τον υπολογιστή μας, όταν φεύγουμε από τη θέση μας και εφόσον εργαζόμαστε, στον ίδιο χώρο με άλλους. Φυσικά, η σημερινή κατάσταση με την εξάπλωση του κορωνοϊού απαγορεύει να δουλεύουμε, κοντά με άλλους εργαζόμενους αλλά, εάν εργαζόμαστε με άλλους, έστω και σε απόσταση 2 μέτρων, κλειδώνουμε τον υπολογιστή μας, όταν απομακρυνόμαστε, από αυτόν.
Είμαστε καχύποπτοι, με e-mail ανθρώπων που δε γνωρίζουμε, ειδικά αν μας ζητούν να κατεβάσουμε συνημμένα αρχεία, ή να μπούμε σε συνδέσμους.
Είμαστε καχύποπτοι με e-mail που δημιουργούν την αίσθηση της επείγουσας ανάγκης, ή της παροχής μυστικών, σπάνιων και εμπιστευτικών πληροφοριών. Τα σενάρια συνωμοσίας μπορεί να είναι ελκυστικά, αλλά δεν είναι ποτέ ασφαλή.
Είμαστε καχύποπτοι, με e-mail γνωστών μας, που όμως μας ζητούν περίεργα πράγματα, που δεν είναι συμβατά με αυτούς.

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. ζητά από τους καταναλωτές να είναι πολύ προσεκτικοί.

Κορονοϊός και αιτήματα καταναλωτών


Ο κορονοϊός εξαπλώνεται. Η κατάσταση γίνεται σοβαρότερη ώρα με την ώρα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε πανδημία. Οι επιστήμονες επιμένουν ότι ο συγχρωτισμός είναι άκρως επικίνδυνος, ειδικά για ηλικιωμένους και ανθρώπους με άλλα σοβαρά νοσήματα.

Και, όμως, βλέπουμε καταναλωτές να περιμένουν στην ουρά, ο ένας δίπλα στον άλλο, σε τράπεζες, σε αυτόματα μηχανήματα ανάληψης χρημάτων, σε σημεία πληρωμής λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, τηλεφώνων, νερού κ.λπ.

Και μην ισχυριστούν κάποιοι ότι όλες οι παραπάνω υποχρεώσεις μπορούν να εξοφληθούν, μέσω διαδικτύου, ή ότι το ΚΕ.Π.ΚΑ. – Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών ζητάει να μην πληρωθούν οι οικονομικές υποχρεώσεις των καταναλωτών. Κάθε άλλο. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ο ψηφιακός αναλφαβητισμός είναι πολύ διαδεδομένος μεταξύ των ηλικιωμένων καταναλωτών και στις ευάλωτες ομάδες καταναλωτών. Επομένως, αυτοί οι καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα πληρωμής των λογαριασμών τους, μόνο εφόσον σταθούν, σε ουρά αναμονής. Οι δε οικονομικές υποχρεώσεις των καταναλωτών θα πληρωθούν μετά τη λήξη του συναγερμού.

Ζητούμε, λοιπόν, από την Κυβέρνηση να λάβει μέτρα, για την προστασία των ευάλωτων ομάδων καταναλωτών, από τις επιβεβλημένες ουρές αναμονής:
Να ανασταλούν όλες οι δόσεις στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων, μέχρι τη λήξη του συναγερμού. Αν ο καταναλωτής καθυστερήσει την πληρωμή της δόσης, δεν πρέπει να επιβαρυνθεί, με τόκους υπερημερίας, ούτε να χαρακτηριστεί κακός πελάτης, ούτε να υποστεί οποιαδήποτε κύρωση, για αυτήν την καθυστέρηση.
Να απαγορευθεί η διακοπή ηλεκτρικού ρεύματος, τηλεφωνικών επικοινωνιών, νερού, σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής του λογαριασμού.
Άμεση ανακοίνωση της απαγόρευσης διακοπής των παραπάνω υπηρεσιών, ώστε οι καταναλωτές να σταματήσουν να περιμένουν σε ουρές.
Άμεση απολύμανση των αυτόματων μηχανημάτων ανάληψης χρημάτων και φροντίδα των τραπεζών, ώστε να τηρούνται οι κανόνες υγιεινής κατά την αναμονή, είτε εντός των καταστημάτων (κλειστοί χώροι), είτε στην αναμονή, στα αυτόματα μηχανήματα.
Τελειώνοντας, θέλουμε να θέσουμε ένα ερώτημα, το οποίο μας θέτουν πολλά μέλη μας:
Βλέπουμε, στα δελτία ειδήσεων, ότι σε όλες τις χώρες, που έχουν πληγεί, γίνονται απολυμάνσεις, σε μέσα μαζικής μεταφοράς, σε δρόμους κ.λπ. Δεν έχουμε δει κάποιες παρόμοιες ενέργειες (εκτός από Δήμους που απολύμαναν σχολεία) στη χώρα μας.

Ευχόμαστε να τελειώσει γρήγορα και όσο το δυνατόν πιο ανώδυνα αυτός ο συναγερμός.

Πρόσκληση Εκλογοαπολογιστική Συνέλευση


Καλούνται όλα τα μέλη του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών,
στην Εκλογοαπολογιστική Συνέλευση,
η οποία θα πραγματοποιηθεί
την Δευτέρα, 23 Μαρτίου 2020 και ώρα 17:00,
στα γραφεία του ΚΕ.Π.ΚΑ. (Βασ. Ηρακλείου 32, 6ος όροφος).

Σε περίπτωση μη απαρτίας, η συνέλευση θα πραγματοποιηθεί,
με όσους παρόντες,
την Δευτέρα 30 Μαρτίου 2020 και ώρα 18:00,
στα γραφεία του ΚΕ.Π.ΚΑ. (Βασ. Ηρακλείου 32, 6ος όροφος),
με θέματα:
Εκλογή Εφορευτικής Επιτροπής
Διοικητικός και οικονομικός απολογισμός, έτους 2019
Προγραμματισμός δράσης
Εκλογές, για ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου και Εξελεγκτικής Επιτροπής

Η εκλογική διαδικασία θα συνεχιστεί
στις 31 Μαρτίου 2020
στα γραφεία του ΚΕ.Π.ΚΑ., από τις 9:00 έως 17:00.

Λόγω της έκτακτης κατάστασης στην χώρα μας
με την εξέλιξη του κορονοϊου
παρακαλούμε να παρακολουθείτε τις ενημερώσεις του ΚΕ.Π.ΚΑ.
γιατί υπάρχει πιθανότητα αναβολής
της Γενικής Συνέλευσης και των εκλογών.

Κορονοϊός και ακυρώσεις οργανωμένων ταξιδιών


Το νέο Προεδρικό Διάταγμα 7/2018, ρυθμίζει τις υποχρεώσεις των διοργανωτών/πωλητών οργανωμένων ταξιδιών και τα αντίστοιχα δικαιώματα των καταναλωτών. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε σε εφαρμογή της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/2302, η οποία τροποποιεί ως έναν βαθμό την προηγούμενη νομοθεσία και εισάγει, πέρα από την έννοια των οργανωμένων ταξιδιών, την έννοια των συνδεδεμένων ταξιδιωτικών διακανονισμών, έχοντας εφαρμογή και σε αυτούς.

Η ισχύς του νέου Π.Δ. 7/2018 ξεκινά την 1η Ιουλίου 2018, με αποτέλεσμα να εφαρμόζεται μόνο σε συμβάσεις που συνάπτονται μετά την 1η Ιουλίου 2018.

Σήμερα τονίζουμε ιδιαίτερα το σημείο:

Αλλαγή των τιμών και δυνατότητα καταγγελίας
Οι καθοριζόμενες στη σύμβαση τιμές δεν μπορούν να μεταβληθούν, σε βάρος του καταναλωτή, εκτός εάν επέλθουν μεταβολές σχετικές με το κόστος της μεταφοράς, τα τέλη και τους φόρους, που οφείλονται, για ορισμένες υπηρεσίες καθώς και τις τιμές συναλλάγματος. Εάν, πριν από την έναρξη του πακέτου, ο διοργανωτής υποχρεωθεί να αυξήσει την τιμή του πακέτου κατά ποσοστό που υπερβαίνει το 8%, ο ταξιδιώτης δύναται εντός εύλογης προθεσμίας που τάσσει ο διοργανωτής:
Α) να αποδεχτεί την προτεινόμενη τροποποίηση, ή
Β) να καταγγείλει τη σύμβαση χωρίς την καταβολή χρέωσης καταγγελίας.

Ακόμα, όμως, και αν συντρέχουν αυτές οι εξαιρετικές περιπτώσεις η αύξηση της τιμής είναι δυνατή μόνον εφόσον ο διοργανωτής κοινοποιήσει την αύξηση αυτή, υπολογισμένη αναλυτικά, με σαφή και κατανοητό τρόπο στον ταξιδιώτη μαζί με την αιτιολόγηση για την αύξηση αυτή, το αργότερο 20 ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου. Μετά το χρονικό σημείο αυτό η συμβατική τιμή δεν μπορεί να μεταβληθεί.
Αν η σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού προβλέπει τη δυνατότητα αύξησης της τιμής, ο ταξιδιώτης δικαιούται μείωση της τιμής αντίστοιχη προς οποιαδήποτε μείωση του κόστους η οποία προκύπτει μετά τη σύναψη της σύμβασης πριν την έναρξη του πακέτου.
Πριν από την έναρξη του πακέτου, ο διοργανωτής δεν μπορεί να μεταβάλει μονομερώς συμβατικούς όρους οργανωμένου ταξιδιού. Εάν, πριν από την έναρξη του πακέτου, ο διοργανωτής υποχρεωθεί να τροποποιήσει σε σημαντικό βαθμό οποιοδήποτε από τα κύρια χαρακτηριστικά των ταξιδιωτικών υπηρεσιών, ο ταξιδιώτης μπορεί εντός εύλογης προθεσμίας που τάσσει ο διοργανωτής: α) να αποδεχτεί την προτεινόμενη τροποποίηση, ή β) να καταγγείλει τη σύμβαση χωρίς την καταβολή χρέωσης καταγγελίας.

Σε περίπτωση, που ο καταναλωτής καταγγείλει τη σύμβαση, αλλά και εάν, για οποιονδήποτε λόγο, που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του καταναλωτή, ο διοργανωτής ματαιώσει το ταξίδι, ο καταναλωτής δικαιούται: α) είτε να απαιτήσει άλλο πακέτο εφόσον αυτό προσφέρεται από τον διοργανωτή, ει δυνατόν ισοδύναμης ή ανώτερης ποιότητας. β) είτε να ζητήσει την επιστροφή των καταβληθέντων ποσών. Ο διοργανωτής υποχρεούται να επιστρέψει όλα τα ποσά που έλαβε, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση και σε κάθε περίπτωση, το αργότερο εντός 14 ημερών από την καταγγελία της σύμβασης.

Γενικότερα, ο ταξιδιώτης μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού οποιαδήποτε στιγμή πριν από την έναρξη του πακέτου. Ωστόσο, μπορεί να του ζητηθεί η καταβολή στον διοργανωτή εύλογης και δικαιολογημένης χρέωσης καταγγελίας. Η σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού μπορεί να καθορίζει τυποποιημένη χρέωση καταγγελίας με βάση τον χρόνο που αυτή έγινε πριν από την έναρξη του πακέτου.

Ο ταξιδιώτης έχει το δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού πριν από την έναρξη του πακέτου χωρίς όμως την καταβολή οποιασδήποτε χρέωσης καταγγελίας σε περίπτωση αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων στον τόπο προορισμού. Στην περίπτωση αυτή δικαιούται την πλήρη επιστροφή όλων των ποσών που κατέβαλε για το πακέτο, αλλά δεν δικαιούται πρόσθετη αποζημίωση.

Σε ό,τι αφορά τις συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος, ο ταξιδιώτης έχει το δικαίωμα να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού εντός προθεσμίας 14 ημερών από την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης, χωρίς να αναφέρει τους λόγους.

Ο διοργανωτής δύναται να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού και να επιστρέψει στον ταξιδιώτη το σύνολο των ποσών που κατέβαλε για το πακέτο, αλλά δεν υποχρεούται να καταβάλει πρόσθετη αποζημίωση, εάν:
α) ο αριθμός των εγγεγραμμένων προσώπων για το πακέτο είναι μικρότερος από τον ελάχιστο αριθμό που καθορίζεται στη σύμβαση και ο διοργανωτής κοινοποιήσει στον ταξιδιώτη την καταγγελία της σύμβασης, εντός της προθεσμίας που τάσσεται στη σύμβαση, αλλά όχι αργότερα από:
αα) είκοσι ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου στην περίπτωση ταξιδιών που διαρκούν περισσότερο από έξι ημέρες,
ββ) επτά ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου έξι ημερών,
γγ) 48 ώρες πριν από την έναρξη του πακέτου στην περίπτωση ταξιδιών που διαρκούν λιγότερο από δύο ημέρες, ή
β) O διοργανωτής δεν είναι σε θέση να εκτελέσει τη σύμβαση λόγω αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων και να κοινοποιήσει στον ταξιδιώτη την καταγγελία της σύμβασης χωρίς υπαίτια καθυστέρηση πριν από την έναρξη του πακέτου.
Ο διοργανωτής πραγματοποιεί τις επιστροφές που απαιτούνται, επιστρέφει κάθε ποσό που έχει καταβληθεί από ή εκ μέρους του ταξιδιώτη για το πακέτο μείον την κατάλληλη χρέωση καταγγελίας. Οι επιστροφές των εν λόγω ποσών στον ταξιδιώτη πραγματοποιούνται χωρίς υπαίτια καθυστέρηση και σε κάθε περίπτωση, το αργότερο εντός 14 ημερών μετά την καταγγελία της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού.

Για πλήρη ενημέρωση για το νομικό πλαίσιο για τα οργανωμένα ταξίδια, παραπέμπουμε στο δελτίο τύπου μας.

Για καταγγελίες ή περισσότερες πληροφορίες, ας απευθυνθούμε στο ΚΕ.Π.ΚΑ., τηλ. 2310-233333, ώρες 09:00 – 14:30.

Το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης πρέπει να ωφελεί τους καταναλωτές


Απαντώντας στην πρωτοβουλία για την τεχνητή νοημοσύνη και στην στρατηγική για τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκαν στις 19 Φεβρουαρίου 2020, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC) ζητάει να τεθούν σε εφαρμογή διασφαλίσεις, ώστε να μετριαστούν οι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη και την κοινή χρήση των δεδομένων, για τα 450 εκατομμύρια των Ευρωπαίων πολιτών και να προστατευτούν τα δικαιώματά τους στην ψηφιακή επανάσταση.

Η BEUC αναγνωρίζει ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες, με τεχνητή νοημοσύνη, όπως οι εικονικοί βοηθοί, μπορούν να κάνουν τη ζωή των καταναλωτών πιο εύκολη. Όμως, υπάρχουν και κίνδυνοι, για παράδειγμα όταν η τεχνητή νοημοσύνη οδηγεί σε χειραγώγηση, ή σε διακρίσεις εναντίον καταναλωτών. Η BEUC ζητά νομικούς υποχρεωτικούς κανόνες, που θα κατοχυρώνουν τα δικαιώματα των καταναλωτών στην τεχνητή νοημοσύνη, υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να λειτουργούν με διαφάνεια και να αναλαμβάνουν την ευθύνη, για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα προϊόντα τους και δίνουν στις δημόσιες αρχές τη δύναμη, για να διασφαλίσουν ότι οι εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης δε βλάπτουν τους καταναλωτές.

Σήμερα, πολλά δεδομένα συγκεντρώνονται στα χέρια των λίγων εταιριών, με κυρίαρχη θέση στην αγορά. Αυτή η συγκέντρωση, συχνά, γίνεται σε βάρος της ιδιωτικής ζωής των καταναλωτών, ενώ ταυτόχρονα εμποδίζει τους ανταγωνιστές αυτών των μεγάλων εταιριών να θέσουν νέα προϊόντα και υπηρεσίες στην αγορά. Οι καταναλωτές μάλλον θα ωφεληθούν, αν η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει ευκολότερη, για τις εταιρίες την πρόσβαση σε δεδομένα. Όμως, αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει σε ένα πόλεμο και οι καταναλωτές πρέπει να έχουν πάντοτε τον έλεγχο των δεδομένων τους.

Η κ. Μονίκ Γκόγιενς, Γενική Διευθύντρια της BEUC, σχολίασε:
«Η Ευρώπη χρειάζεται υποχρεωτικούς και εφαρμόσιμους κανόνες για να διασφαλίσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα φέρει πραγματικά οφέλη στους καταναλωτές και στην κοινωνία. Οι καταναλωτές πρέπει να βοηθηθούν ώστε να καταλάβουν πώς χρησιμοποιείται η τεχνητή νοημοσύνη και τι συνέπειες έχει η χρήση της. Πρέπει να μπορούν να εμπιστευτούν τις εταιρίες που χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη με ασφάλεια και υπευθυνότητα. Πρέπει να είναι σίγουροι ότι θα είναι προστατευμένοι, αν κάτι «πάει στραβά.» Χωρίς αυτές τις διασφαλίσεις, οι καταναλωτές δε θα αποδεχτούν αυτές τις νέες υπηρεσίες και προϊόντα. Υπερβολικά πολλά δεδομένα συγκεντρώνονται στα χέρια λίγων βιομηχανιών, που τα χρησιμοποιούν για δικό τους μόνον όφελος. Οι καταναλωτές θα ωφελούνταν, αν για παράδειγμα η αυτοκινητοβιομηχανία επέτρεπε την πρόσβαση στα δεδομένα των αυτοκινήτων, ώστε να διευκολυνθεί η ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών κινητικότητας. Είναι καλό, που η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να νομοθετήσει για το πώς θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα δεδομένα, αλλά όταν πρόκειται για προσωπικά δεδομένα, πρέπει πάντοτε ο καταναλωτής να αποφασίζει εάν επιτρέπει τη συλλογή και την κοινή χρήση των δεδομένων του. Ο στόχος που έχει τεθεί να μπορέσουν οι Ευρωπαϊκές εταιρίες να ανταγωνιστούν με τις μεγάλες εταιρίες τεχνολογίας δεν πρέπει να επιτευχθεί σε βάρος της ιδιωτικότητας και της αυτονομίας των καταναλωτών.»

Η BEUC και το ΚΕ.Π.ΚΑ.-Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών, όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη και τους τις αποφάσεις που λαμβάνονται από αλγορίθμους, ζητάμε:
Νομοθετικούς, υποχρεωτικούς και εφαρμόσιμους κανόνες, που θα αφορούν δίκαιη χρήση, διαφάνεια, ανάληψη ευθύνης, έλεγχο και ασφάλεια, ώστε η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτόματη λήψη αποφάσεων να χρησιμοποιούνται με δίκαιο και υπεύθυνο τρόπο. Οι καταναλωτές πρέπει να έχουν ξεκάθαρη εικόνα για τον τρόπο που λαμβάνονται οι αποφάσεις και να έχουν τη δυνατότητα να αντιταχθούν σε αυτές. Οι εταιρίες πρέπει να θέσουν τα κατάλληλα μέτρα, για να εγγυηθούν τη συμμόρφωσή τους με τη νομοθεσία και να επιτρέπουν το νομοθετικό έλεγχο.
Η υπάρχουσα νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών, τις διακρίσεις, την ασφάλεια των αγαθών και την ευθύνη του προμηθευτή αγαθών πρέπει να επικαιροποιηθεί, για να προστατέψουν τους καταναλωτές από κινδύνους, που προέρχονται από την τεχνητή νοημοσύνη και την αυτόματη λήψη αποφάσεων και να προβλέπει μηχανισμούς εφαρμογής της νομοθεσίας και αποζημίωσης των καταναλωτών, εάν υποστούν βλάβη.
Θεσμοθέτηση συστημάτων αξιολόγησης των κινδύνων από τη τεχνητή νοημοσύνη και την αυτόματη λήψη αποφάσεων, ώστε να διασφαλιστεί ότι όσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανές επιπτώσεις, τόσο πιο ισχυρό θα είναι το νομοθετικό πλαίσιο.
Οι Ευρωπαϊκοί κανόνες για την πρόσβαση και την κοινή χρήση των δεδομένων πρέπει να:
απαιτούν από τις επιχειρήσεις τα παρέχουν πρόσβαση στα δεδομένα τους, εφόσον αυτή η πρόσβαση διορθώνει προβλήματα της αγοράς, όπως άρνηση πρόσβασης για να εμποδιστούν ανταγωνιστές να θέσουν στην αγορά νέα καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες,
εγγυώνται ότι η συλλογή και η χρήση δεδομένων συμμορφώνονται με το Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, με ιδιαίτερη προσοχή όταν οι εταιρίες έχουν πρόσβαση η μια στα δεδομένα της άλλης, δημιουργούν εργαλεία για τους καταναλωτές, ώστε να έχουν καλύτερο έλεγχο των προσωπικών τους δεδομένων και πληροφοριών,
διασφαλίζουν την ασφάλεια των δεδομένων, ώστε να εμποδίζουν διαρροές δεδομένων.

Τα δύο τρίτα των προϊόντων που αγοράζονται από τα ηλεκτρονικά καταστήματα, δεν πληρούν τους ευρωπαϊκούς κανόνες ασφάλειας


Έξι ομάδες καταναλωτών από το δίκτυο της BEUC –Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Καταναλωτών εξέτασαν 250 ηλεκτρικά είδη, παιχνίδια, καλλυντικά και άλλα προϊόντα, που αγοράστηκαν από ηλεκτρονικά καταστήματα, όπως το Amazon, το AliExpress, το eBay και το Wish. Οι δοκιμές διεξήχθησαν μέσω του δικτύου της ICRT – Διεθνής Οργάνωση Καταναλωτών για την Έρευνα και τους Ελέγχους Αγαθών, για λογαριασμό κοινοπραξίας υπό την αιγίδα της Test Achats / Test Aankoop (Βέλγιο) και στην οποία συμμετείχαν οι Ενώσεις Καταναλωτών Altroconsumo (Ιταλία), Consumentenbond (Κάτω Χώρες), Forbrugerrådet Tænk (Δανία), Stiftung Warentest (Γερμανία) και Which? (Ηνωμένο Βασίλειο). Οι Ενώσεις Καταναλωτών DECO (Πορτογαλία) και OCU (Ισπανία) θα δημοσιεύσουν, επίσης, τα αποτελέσματα των ελέγχων. Επέλεξαν τα προϊόντα, που έλεγξαν, με βάση πιθανούς κινδύνους και διαπίστωσαν ότι το 66% αυτών δεν συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της Ε.Ε., για την ασφάλεια των προϊόντων, με πιθανές συνέπειες ηλεκτροπληξία, πυρκαγιά, ασφυξία κ.λπ.

Τα προϊόντα απέτυχαν στις δοκιμές ασφάλειας, για διάφορους λόγους. Έτσι, συναγερμοί καπνού και μονοξειδίου του άνθρακα δεν ανιχνεύουν καπνό ή μονοξείδιο του άνθρακα, παιχνίδια περιέχουν χημικά σε επίπεδα 200 φορές πάνω από το όριο, φορητοί φορτιστές (powerbank) λιώνουν, κατά τη διάρκεια των δοκιμών. Αυτές οι καταστάσεις θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή των καταναλωτών.

Παρόλο που τα διαδικτυακά καταστήματα συχνά απομακρύνουν τα προϊόντα αυτά, όταν ενημερώνονται, για τους κινδύνους, πολύ συχνά, τα μη ασφαλή προϊόντα επανεμφανίζονται. Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι ότι τα καταστήματα δεν θεωρούν ότι ευθύνονται για την ασφάλεια των προϊόντων που πωλούνται στις πλατφόρμες τους και ως εκ τούτου δεν φαίνεται να ελέγχουν επαρκώς την αξιοπιστία των πωλητών εκ των προτέρων.

Τα προϊόντα υποβλήθηκαν, αρχικά, σε οπτικό έλεγχο. Για μερικά προϊόντα, αυτό ήταν αρκετό για να θεωρηθούν μη ασφαλή. Για παράδειγμα, παιχνίδια με χαλαρά εξαρτήματα, ή πανωφόρια για παιδιά με κορδόνια που είναι πολύ μεγάλα. Τα περισσότερα προϊόντα, όπως μια πλαστική κούκλα με έντονη μυρωδιά, δικαιολογούσαν περισσότερη έρευνα. Αυτό οδήγησε προϊόντα όπως κοσμήματα, συναγερμοί καπνού και φωτάκια χριστουγεννιάτικων δέντρων να ελεγχθούν σε εργαστήρια:
Φορτιστές USB, μετασχηματιστές (adaptors) και φορητοί φορτιστές (powerbank) υπερθερμάνθηκαν: Σε μια δοκιμή 12 προϊόντων σε κάθε κατηγορία (συνολικά 36), τρία στα τέσσερα προϊόντα απέτυχαν στα τεστ ηλεκτρικής ασφάλειας. Τα προϊόντα που δοκιμάστηκαν ήταν συχνά φθηνά και από άγνωστες μάρκες ή χωρίς επωνυμία.
Πλαστικά παιχνίδια για μωρά και παιδιά παραβιάζουν τα ανώτατα όρια για τις χημικές ουσίες: 29 παιχνίδια εξετάστηκαν για φθαλικές ενώσεις, χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για να κάνουν τα παιχνίδια μαλακά και εύπλαστα. Καθώς ορισμένες φθαλικές ενώσεις έχουν ενοχοποιηθεί ότι διαταράσσουν ορμόνες, δεν επιτρέπεται να είναι παρούσες σε παιχνίδια για παιδιά κάτω των 3 ετών και μόνο μέχρι ένα ορισμένο όριο για μεγαλύτερα παιδιά. Εν τούτοις, 9 παιχνίδια παραβίασαν αυτά τα όρια, με κάποια να περιέχουν ποσότητες έως και 200 φορές πάνω από το μέγιστο επιτρεπτό όριο.
Παιδικά ρούχα με μακριά κορδόνια: 14 από τα 16 κομμάτια ρούχων – όπως πανωφόρια – δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές ασφαλείας της Ε.Ε., επειδή τα κορδόνια τους ήταν πολύ μακρά ή ήταν ραμμένα σε σημεία, όπου δεν επιτρέπεται. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων όπως η ασφυξία.
Συναγερμοί καπνού και μονοξειδίου του άνθρακα (CO) δε λειτουργούσαν: Όλοι οι 7 συναγερμοί CO, που ελέγχθηκαν, δεν ανίχνευσαν θανάσιμες ποσότητες του αερίου αυτού. 4 από αυτούς ήταν επίσης πολύ «ήσυχοι». 4 συναγερμοί καπνού δεν ανίχνευσαν καπνό από καύση ξύλου, βαμβακιού ή πλαστικού.
Προϊόντα λεύκανσης δοντιών αποδείχτηκαν επιβλαβή: 7 από τα 10 προϊόντα, που ελέγχθηκαν, περιείχαν υπερβολικά υψηλά επίπεδα υπεροξειδίου του υδρογόνου, για ιδιωτική χρήση (>0,1%). Τα επίπεδα ήταν από 14 έως 70 φορές πάνω από το νόμιμο όριο, γεγονός που θα καθιστούσε 2 από αυτά τα προϊόντα παράνομα για πώληση ακόμα και σε οδοντιάτρους (όριο:6%). Οι υπερβολικά υψηλές συγκεντρώσεις υπεροξειδίου του υδρογόνου μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό των ούλων, ή υπερευαισθησία των δοντιών.
Η Ένωση Καταναλωτών Which? στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει βρει μη ασφαλή καθίσματα αυτοκινήτων για παιδιά που επιμένουν να επανεμφανίζονται σε διαδικτυακά καταστήματα, μετά την απόσυρσή τους. Η Which? ανέφερε τα προβληματικά καθίσματα το 2014, το 2017 και το 2019. Πριν λίγες μέρες, μια έρευνα του BBC βρήκε παρόμοια καθίσματα αυτοκινήτου να πωλούνται και πάλι στο διαδίκτυο. Η Which? εντόπισε επίσης μια ποικιλία προϊόντων – συμπεριλαμβανομένων παιχνιδιών χλαπάτσα και τηλεχειριζόμενων αυτοκινήτων, που είχαν σημαντικές ομοιότητες με προϊόντα που είχαν καταχωρηθεί στο Ευρωπαϊκό Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης RAPEX.

Η κ. Monique Goyens, Γενική Διευθύντρια της BEUC, δήλωσε:
«Οι δοκιμές των ομάδων καταναλωτών δείχνουν ότι τα ηλεκτρονικά ψώνια δεν είναι τόσο ασφαλή όσο τα ψώνια στα συμβατικά καταστήματα. Ο απλός λόγος είναι ότι τα ηλεκτρονικά καταστήματα αποτυγχάνουν να αποτρέψουν την εμφάνιση επικίνδυνων προϊόντων στους ιστοχώρους τους. Εάν αγοράσουμε ανιχνευτές καπνού, που δε μπορούν να ανιχνεύσουν τον καπνό για παράδειγμα, είναι εύκολο να διαπιστώσουμε τις καταστροφικές συνέπειες αυτής της αγοράς. Οι ομάδες καταναλωτών έχουν επανειλημμένα επισημάνει μη ασφαλή προϊόντα. Μετά τις προειδοποιήσεις τα ηλεκτρονικά καταστήματα απέσυραν τα προϊόντα αυτά. Αλλά αυτό δε μπορεί να γίνει ένας μόνιμος τρόπος λειτουργίας, για να κρατήσει τους καταναλωτές ασφαλείς, καθώς επανεμφανίζονται παρόμοια ή νέα επικίνδυνα προϊόντα. Είναι ώρα η Ε.Ε. να καταστήσει τα διαδικτυακά καταστήματα υπεύθυνα για τα επικίνδυνα προϊόντα που πωλούνται στους ιστοτόπους τους και οι δημόσιες αρχές να διενεργούν αυστηρότερους ελέγχους. Αυτό θα καταστήσει τις αγορές πιο προσεκτικές στο μέλλον και θα προστατέψει τους καταναλωτές, ώστε να μην εκτίθενται σε μη ασφαλή προϊόντα».